الشيخ الصدوق ( مترجم : كمره اى )
345
الخصال ( فارسى )
فرمود بار الها گواه باش . 19 - پنجاه حقى كه امام چهارم ( ع ) بيكى از اصحاب خود نوشته : ابى حمزه ثمالى گويد اين نامهء امام چهارم ( ع ) است به يكى از اصحاب خود : بدان كه براى خدا بر تو حقوقى است در هر جنبش و آرامشى در هر حال و در هر آرمان تو در هر مقام و منزلى كه فرود آئى . در هر عضوى كه بگردانى . در هر ابزارى كه به كار برى حقى تو به گردن دارى مهمترين حقوق خداوند همانست كه براى خويش بر تو فرض كرده كه آن ريشه و بن همه حقوق است سپس آنچه براى خودت بر تو واجب كرده از فرق تا قدم نسبت به اعضاى گوناگون تو . خدا براى زبانت براى گوشت ، براى ديدگانت ؛ براى دستت ، براى پايت ، براى شكمت ، براى فرجت بر تو حقى قرار داده ، اين هفت عضوى كه با آنها كار ميكنى هر كدام حقى دارند ، براى همان كارهائى كه بايد بكنى بر تو حقى فرض كرده ، براى نمازت ؛ براى روزهات ، براى زكواتت ، براى قربانيت و ساير كارهاى تو بر تو حقى است بعلاوه از اين حقوقى كه در داخلهء خوددارى براى ديگران هم بر تو حقوقى است كه مهمترين آنها حقوق امامان است سپس حقوق رعايا و زير دستان تو سپس حقوق خويشان تو اينها حقوقى است كه هر كدام چند شعبه دارد ، حقوق امامان و پيشوايان تو سه است لازمترين آنها حق كسى است كه بسلطنت تو را اداره و تربيت مىكند سپس حق كسى كه تو را بدانش پرورش ميدهد سپس حق كسى كه تو را بپادشاهى پرورش ميدهد همه پرورش دهندگان تو بر تو امام و پيشوا هستند و حقوق رعاياى تو سه است لازمترين آنها حق كسانى است كه بر آنها سلطنت دارى سپس حق شاگردانى كه از تو استفاده دانش ميكنند زيرا كه جاهل رعيت و زير دست عالم است سپس حق كسانى كه مالك انتفاعات آنان هستى چون زن و كنيز و بنده .